بررسی وضعیت تولید و صادرات خرمای ایران

iranian dates fruits palm tree

در حال حاضر خرما در 12 استان كشور كشت و پرورش داده مي‌شود. طبق آمار وزارت جهاد كشاورزي از ۵ استان عمده توليدكننده خرما در كشور، کرمان، خوزستان، سيستان و بلوچستان، بوشهر و هرمزگان حدوداً ۵۳ درصد از سطح زير كشت خرماي كشور را به خود اختصاص داده اند و به طور كلي دو سوم خرماي كشور در اين استانها توليد مي‌شود. با توجه به مقایسه آمار تولید کشور در سال‌هاي مختلف مشاهده می شود که در برخی سالها با كاهش تولید محصول خرما روبرو بوده ایم.

كاهش محصول خرما در برخی سالها عمدتا به دليل خشكسالي‌هاي متوالي، شور شدن آب‌ها ، وجود گرد و خاك در مناطق غربي و جنوبي كشور و بروز عارضه خشكيدگي خوشه‌هاي خرما در منطقه جنوبی كرمان (جيرفت) بوده است. علاوه بر موارد مذكور كه باعث كاهش توليد خرما در كشور گردیده، سنتي‌بودن ساختار توليد خرما، كاشت ارقام نامرغوب، برداشت غيرمكانيزه و غيربهداشتي، ضعف تكنولوژي در درجه‌بندي و بسته‌بندي خرما، كمبود كارگاه‌هاي بسته‌بندي پيشرفته، كمبود نهاده‌هاي بسته‌بندي و گران بودن آنها، كمبود انبارها و سردخانه‌هاي بهداشتي جهت نگهداری خرما، كمبود كارگاه‌هاي صنايع تبديلي و تكميلي پيشرفته، كمبود وسائل حمل و نقل مجهز به تجهیزات خنك كننده از مهمترين تنگناهاي صنعت خرماي كشور می باشند.

بررسي‌هاي انجام شده توسط نهادهای متولی نشان مي‌دهد که تعداد شركت‌هاي موجود بسته‌بندي خرما در كشور بسیار بيشتر از شركت‌هاي فرآوري خرما است كه به چند دليل عمده از جمله تمايل مشتريان خارجي بر خريد محصول خام و بسته‌بندي شده، قيمت كمتر آنها در مقايسه با قيمت فرآورده‌هاي جانبي خوراكي و همچنين حمل و نقل راحت‌تر و بهتر به ويژه براي مشتريان اروپايي و آمريكايي (بازارهاي خارجي معتبر) است.

عدم حمايت كافي و پايين بودن دانش فني برخي از دست‌اندر كاران بسته‌بندي و فرآوري خرما موجب شده تا نتوانند با حداكثر ظرفيت خود به توليد محصولات بسته‌بندي شده و يا فرآوري شده خرما بپردازند. بدون در نظر گرفتن ۵ استان عمده توليدكننده خرما اين محصول در ۷ استان ديگر كشور (اصفهان، ايلام، خراسان جنوبی، سمنان، فارس، يزد و كرمانشاه) نيز توليد مي‌شود اما عمده كارخانجات بسته‌بندي خرما در 5 استان‌ اولیه توليدكننده خرما قرار دارد و در ساير مناطق نيز كارگاه‌هاي بسته‌بندي خرما به صورت پراكنده، سنتي و نيمه سنتي وجود دارد.

بسته‌بندي خرما در ايران داراي نظام و انضباط نيست. كارگاه‌هاي خرما آشفته بوده و اصول بهداشتي در آنها به درستی رعايت نمي‌شود. كارگران نه تنها داراي اطلاعات لازم نيستند، بلكه نظافت و بهداشت را نيز رعايت نمي‌كنند. ديوارهاي اكثر كارگاه‌‌هاي بسته‌بندي خرما گلي بوده و خرما در كف سالن‌ها يا باغ‌ها براي بسته‌بندي ريخته مي‌شود. از داخل سردخانه‌های نگهداری، بوي خرماي ترشيده به مشام مي‌رسد و در بعضي كارگاه‌ها سردخانه‌ها محل عبور و مرور است، بنابراین اصول بهداشتی در مورد خرمای نگهداری شده رعایت نمی شود.

بسته‌بندي خرما اغلب به صورت سنتي توسط كارگر انجام مي‌شود. تكنولوژي‌ دستگاه‌هاي مورد استفاده نسبت به كشورهاي مجاور و صادرکنندگان مطرح جهانی خرما، بسیار عقب است. در كارگاه‌هايي كه از ماشين آلات آماده سازي و بسته‌بندي استفاده مي‌كنند، معمولاً فقط يك شيفت كاري وجود دارد كه موجب کاهش بهره وری این تجهیزات می باشد.

صنايع ساخت مواد بسته‌بندي خرما از دقت لازم برخوردار نيستند. هيچ‌گونه طراحي مدرن در شكل و فرم بسته‌ها وجود ندارد و چاپ روي بسته‌ها نیز بسيار ابتدايي است. رنگ بسته‌ها بر اساس سليقه كشورهاي خريدار نيست. تعداد كارگران بي‌سواد، زياد و سرپرستان کارگران نیز فقر اطلاعاتي دارند. بسته‌بندي خرما اكثراً به صورت بسته‌هاي ثانويه و به حالت فله است. تعداد معدودي از كارگاه‌ها، خرما را ضدعفوني مي‌كنند. به طور كلي مي‌توان گفت كه بسته‌هاي خرماي ايران هيچ‌گونه جذابيتي نداشته و قابليت رقابت با خرماي صادراتي ساير كشورها را ندارد.

حدود ۷۰ درصد شركت‌هاي بسته‌بندي خرما به علت کمبود امكانات و توان مالي، صادر كننده نيستند و در نتيجه از معايب كار خود مطلع نمی شوند، به همين سبب هرگز به فكر بهبود وضعيت بسته‌بندي خرماي خود نمي‌افتند. ۷۵ درصد از تولید خرمای کشور توسط خود كشاورزان بسته‌بندي مي‌شوند. لذا ضعف درجه بندي و بسته‌بندي مشكل اصلي در صدور اين محصول به شمار مي‌رود و اين امر باعث شده كه محصول خرما با قيمتي به مراتب پايين‌تر از محصولات مشابه ساير كشورها فروخته شود.

علاوه بر اين بالا بودن هزينه‌هاي بازاريابي و بازاررساني، پايين بودن سطح دانش فني و تخصصي توليدكنندگان و صادركنندگان، ناهماهنگي بين صادركنندگان، وجود بوروكراسي پيچيده اداري، ضعف بنيه مالي بهره‌برداران، وجود رقباي سرسخت در بازارهاي جهاني، عدم دسترسي مناسب به بازارهاي اروپايي و عدم تبليغات از مهمترين عوامل رضايت بخش‌ نبودن وضعيت صنعت خرماي ايران است.

اقدام دولت در سرمايه‌گذاري يا واگذاري امور به بخش خصوصي براي فراهم آوردن دستگاه‌هاي درجه‌بندي و تبديل، تأمين مواد بسته‌بندي مناسب در كوتاه‌مدت و انجام تحقيقات در زمينه شيوه‌هاي نوين بسته‌بندي مناسب با تقاضاي كشورهاي وارد كننده و تلاش وزارت جهاد كشاورزي در شناخت و ترويج رقم‌هاي بازارپسند به منظور توليد محصولات يكنواخت و آموزش كشاورزان در كاربرد روش‌هاي به زراعي نيز توصيه مي‌شود.

ارتقا و بهبود كيفيت محصول توليدي از طريق جايگزيني و توسعه كشت ارقام مرغوب تجاري، رعايت اصول صحيح به زراعي در نخلستان‌ها، رفع موانع سد راه مكانيزاسيون، احداث كارخانه‌هاي پيشرفته صنايع تبديلي و تكميلي خرما، بهبود سيستم حمل و نقل، رعايت اصول بهداشتي در فرآيند داشت، برداشت، فرآوري و صادرات خرما، رعايت استانداردها در فرآيند درجه‌بندي و بسته‌بندي، ارتقاي سطح مهارت فني توليدكنندگان و صادركنندگان، تبليغات وسيع و ايجاد سيستم اطلاع‌رساني سريع و قوي به صادركنندگان از مهمترين راهكارهاي بهبود وضعیت صنعت خرماي كشور است.

اكثر مناطق خرماخيز كشورمان، از لحاظ موقعيت توليد و بهره‌برداري از محصولات كشاورزي خصوصاً محصول خرما، در مرتبه حائز اهميتي قرار دارند تا آنجا كه به اعتقاد كارشناسان صنايع غذايي، ايران مي‌تواند بخش وسيعي از بازارهاي صادراتي را در اختيار گيرد و در تأمين درآمد ارزي نقش مهمترين ايفا كند. با وجود همه مشكلات موجود در زمينه خرما وقتي آمار صادراتي محصولات را مرور مي‌كنيم، مرتبه صادرات ايران، آخرين مقام را نداشته، بلكه مرتبه‌اي پايين را به خود اختصاص مي‌دهد كه در صورت رفع ضعف‌هاي بازاريابي، بسته‌بندي و صادراتي، ایران مي‌تواند در صدر صادرکنندگان جهانی خرما قرار گيرد.

در نهایت به منظور حل معضلات موجود در صنعت خرماي كشور پیشنهادهای زیر به صورت جمع بندی ارائه مي‌شود:

- توسعه صنايع تبديلي و فرآوري خرما متناسب با ميزان توليد،

- نوسازي واحدهاي سورت و بسته بندی موجود،

- تجهيز مراكز توليد و بسته بندی به سيستم هاي سردخانه‌اي،

- ایجاد و افزایش فعاليت‌هاي مكانيزه در مراحل مختلف داشت و برداشت نخلستان‌ها،

- ارائه آموزش به کشاورزان به منظور تولید صادرات محور،

- ترویج ارقام خرمای اقتصادی و بازارپسند،

- تدوین استراتژي مشخص براي صادرات بر اساس بازارهای متنوع موجود،

- تاسیس زنجیره خرمای کشور به عنوان یک نهاد غیر دولتی به منظور سیاستگذاری در تولید و صادرات خرما.

 

جستارهای وابسته

صادرات میوه

صادرات سبزیجات

صادرات صیفی جات

صادرات خشکبار

صادرات محصولات کشاورزی

صادرات انار

صادرات سیب

صادرات کیوی

صادرات پرتقال

صادرات کشمش

صادرات خرما

صادرات خیار

صادرات گوجه فرنگی

صادرات کاهو

صادرات کلم

صادرات کرفس

صادرات بادمجان

کاتالوگ صادراتی آگرو

تقویم صادراتی آگرو

شرکت راه سبز آوان

پیشرو در تجارت سبز ایران

نیکی را بکار،

            روی هر زمین،

                         زیر هر آسمان ...

    

instagram follow us agro fa update 

بررسي وضعيت توليد و صادرات خرماي ايران

محتوای بیشتر در این بخش: « صادرات چیست

درباره ما

تمامی شواهد نشان می دهد که عصر حاضر، عصر تخصص، دانش و اطلاعات است و روز به روز نقش متخصصین بیش از پیش جلوه گر میگردد. شرکت راه سبز آوان با درک این مهم و 15 سال تجربه موفق و با دراختیار داشتن مجموعه کاملی از دانش، توان، تجربه و تخصص و بهرمندی از کارشناسان و نیروهای مجرب، ضمن ارائه طیف وسیعی از خدمات تخصصی بازرگانی درحوزه محصولات باغی و کشاورزی اقدام به واردات و صادرات این نوع محصولات در سطح بین اللملی می نماید. ادامه...

ورود به سایت